24 september, 2026

Stichting Massaschade & Consument (SMC) start een massaclaim tegen Epic Games, het bedrijf achter de populaire game Fortnite, vanwege misleiding van jongeren. Volgens de stichting zette Epic hen stelselmatig onder druk om geld uit te geven, onder meer met aftelklokken die suggereerden dat een aanbieding bijna verdween, terwijl die vaak nog dagen bleef staan. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) beboette Epic daar eerder voor met 1,125 miljoen euro, een fractie van wat het bedrijf in Nederland aan Fortnite verdiende. Namens iedereen die voor zijn 21e Fortnite speelde, eist de stichting nu alsnog terugbetaling van wat spelers onder die druk hebben uitgegeven, plus een schadevergoeding.

Fortnite is sinds de lancering in 2017 uitgegroeid tot de online game waarmee een hele generatie groot werd. De meeste spelers begonnen als kind: naar schatting een miljoen Nederlanders speelden Fortnite terwijl ze minderjarig waren. Voor veel jongeren werd het een ontmoetingsplek waar ze buiten de lesuren met vrienden praatten terwijl ze gameden, iets wat in de coronajaren een grote vlucht nam. Het spel zelf is altijd gratis gebleven; Epic verdient vooral aan wat je erin koopt: skins en andere items in de Item Shop, en een battle pass die ieder seizoen vernieuwd wordt. Betalen gaat in V-Bucks, de eigen munt van Epic, die je vooraf in pakketten koopt.

Precies daar ging het mis. In een onderzoek beschreven twee UvA-onderzoekers hoe Fortnite je iets verkoopt terwijl je midden in het spel zit, op het moment dat je er het minst kritisch op bent. Voor de ACM was dit aanleiding om in te grijpen: de toezichthouder stelde vast dat Epic inderdaad jongeren onder druk zette tot aankopen die ze anders niet hadden gedaan, met aflopende timers die niet klopten, felgele koopknoppen als 'Get it now' en een wisselend aanbod waarover spelers binnen een dag moesten beslissen. De boete die daarop volgde, hield in januari 2026 bij de rechtbank Rotterdam stand.

Geen verbod, wel de rekening

”We eisen geen verbod op Fortnite. Maar nu vaststaat dat Epic de regels heeft overtreden, is de logische vervolgstap dat de spelers die daardoor geld hebben uitgegeven er ook iets van terugzien", zegt Lucia Melcherts, voorzitter van SMC. “Epic heeft het spel bewust zo ontworpen dat het spelers onder druk zette om aankopen te doen. Jonge consumenten horen daar juist extra tegen beschermd te worden. Dan hoort de rekening bij de maker te liggen, niet bij de spelers of hun ouders.”

Slecht voor de omzet

In de Verenigde Staten liep een soortgelijke zaak anders af: daar kregen spelers na onderzoek van toezichthouder FTC wel hun geld terug. Epic trof eind 2022 een schikking van 245 miljoen dollar, bedoeld voor terugbetaling aan spelers, en betaalde daarnaast 275 miljoen dollar omdat het gegevens van kinderen verzamelde zonder toestemming van hun ouders. De FTC beschreef daarbij hoe Epic met de signalen omging: eigen medewerkers wilden een extra klik inbouwen zodat spelers een aankoop eerst moesten bevestigen. Epic hield dat tegen, juist omdat het impulsaankopen zou afremmen. Er kwamen meer dan een miljoen klachten over ongewenste aankopen binnen, maar Epic blokkeerde de accounts van spelers die hun geld via de bank terugvroegen.

Ook Nederlandse jongeren zijn bekend met die impulsaankopen. Uit recent onderzoek van Wijzer in Geldzaken onder ruim duizend 16- tot 19-jarigen blijkt dat bijna zes op de tien kopers van munten als V-Bucks zeggen dat het niet als echt geld voelt, en dat de helft achteraf spijt had van een aankoop onder tijdsdruk.

Sinds vorige week ligt er een Europees wetsvoorstel, de Kids Act, dat online games onder dezelfde eisen brengt als sociale media: meldingen die je terug het spel in moeten halen en beloningen voor dagelijks inloggen gaan in de ban. De makers moeten straks zelf bewijzen dat hun spel veilig is voor minderjarigen, in plaats van andersom. Maar voor het verleden regelt de wet niets.

De stichting heeft Epic aansprakelijk gesteld en gevraagd om in gesprek te gaan over een regeling. Komt daar niets uit, dan legt de stichting de zaak voor aan de rechter. SMC wil dat Epic terugbetaalt wat kinderen en jongvolwassenen onder druk hebben uitgegeven en dat de spelers die zijn misleid een schadevergoeding krijgen. Daarnaast moet Epic stoppen met het verslavende ontwerp van het spel, de schade daarvan vergoeden en een schadevergoeding betalen voor het verzamelen van persoonsgegevens van kinderen zonder toestemming van hun ouders.

Iedereen die Fortnite speelde vóór zijn 21e, ook wie inmiddels volwassen is, kan zich kosteloos aanmelden via https://www.gefortnaaid.nl