07 september, 2026

Stichting Massaschade & Consument heeft vandaag Snap, het bedrijf achter Snapchat, gedagvaard bij de rechtbank Amsterdam vanwege het verslavende ontwerp van de app. Het is voor het eerst dat een Nederlandse rechter over het verslavende ontwerp van sociale apps moet oordelen, na een golf van vergelijkbare zaken in landen als de Verenigde Staten. Kenmerkende features als de 'streak' en de 'snapscore' zetten gebruikers onder druk om de app keer op keer te openen, terwijl de Europese platformwet apps van deze omvang verplicht om gebruikers daartegen te beschermen. Daarom eisen wij een reeks aanpassingen aan de app, en een vergoeding namens Nederlandse gebruikers voor de jaren dat die bescherming ontbrak.

Snapchat telt ruim zes miljoen actieve Nederlandse gebruikers en bereikt meer dan 90% van alle 13- tot 24-jarigen. De combinatie van verdwijnende berichten, streaks en goed getimede meldingen zorgt voor een constante stroom aan prikkels om de app te openen. Dat werkt, blijkt uit eigen cijfers van Snap: gebruikers openen de app meer dan 40 keer per dag, vaker dan elke andere sociale app. Aan die aandacht verdiende Snap vorig jaar ruim vijf miljard dollar met advertenties.

Verslaving als verdienmodel

"Verslaving is bij dit soort apps geen bijeffect, maar een verdienmodel", zegt SMC-voorzitter Lucia Melcherts. "Natuurlijk is Snapchat óók een makkelijke en leuke manier om dagelijks contact te houden met vrienden. Snap heeft er alleen een extra laag overheen gebouwd, die beloont wie elke dag iets stuurt, straft wie een dag overslaat, en dat meteen aan je vrienden laat zien. Zo wordt contact een verplichting met een teller erop: de vriendschap is misschien echt, maar de streak is iets van Snap."

De Europese Commissie hanteert sinds 2025 als norm dat app-features zoals streaks bij minderjarigen standaard uit horen te staan, en onderzoekt samen met de Autoriteit Consument & Markt of Snapchat hen voldoende beschermt. Concurrent Meta ging vorige maand overstag: om een rechtszaak van tientallen Amerikaanse staten te beëindigen, beloofde het Instagram en Facebook binnen enkele maanden om te bouwen voor minderjarigen, met tijdslimieten, 's nachts geen meldingen, en een tijdlijn zonder algoritme. In die schikking wordt Snap direct genoemd als een bedrijf dat zou moeten volgen.

Makers apps hebben verantwoordelijkheid

"De verantwoordelijkheid verschuift", zegt Melcherts. "Jarenlang is de boodschap geweest dat gebruikers zelf maar minder op de app moesten zitten. Maar dat is makkelijk gezegd als aan de andere kant een team van honderden gedragsonderzoekers het hele ontwerp erop ingericht heeft om je een app zo vaak mogelijk te laten openen. Toezichthouders wereldwijd leggen de verantwoordelijkheid voor dat ontwerp nu, terecht, bij de makers. Als stichting vragen wij de Nederlandse rechter hetzelfde op te leggen: wie een app doelbewust verslavend maakt, moet op de blaren zitten."

In haar dagvaarding vraagt de stichting de rechtbank Amsterdam om Snap te verplichten de app anders in te richten. De streak, de snapscore, autoplay en vergelijkbare features moeten standaard uit staan, totdat een gebruiker ze zelf aanzet. Die keuze moet Snap daarna respecteren: geen meldingen die iemand terughalen, geen nadeel voor wie minder kijkt, en beter inzicht en controle op het eigen gebruik. Hoe jonger de gebruiker, hoe strenger die eisen. Daarnaast eist SMC namens alle gebruikers een vergoeding van 425 tot 1.850 euro, afhankelijk van hoe intensief en op welke leeftijd iemand de app gebruikte.

SMC heeft Snap in de weken voor het uitsturen van de dagvaarding gevraagd het ontwerp zelf aan te passen, zonder resultaat. De eerste zitting bij de rechtbank vindt over ongeveer drie maanden plaats.

Gebruikers die nu of in het verleden een Snapchat-account hebben (gehad), kunnen zich kosteloos aanmelden. Ook ouders kunnen zich aanmelden namens minderjarige Snapchat-gebruikers.