22 juli, 2026

Vanaf januari 2028 stopt Sony met de productie van fysieke discs voor nieuwe PlayStation-games. Nieuwe titels worden vanaf dat moment alleen nog digitaal uitgebracht via de PlayStation Store en digitale verkooppunten. Games die voor januari 2028 fysiek zijn verschenen of al voor een fysieke release gepland staan, vallen niet onder deze maatregel.

Sony presenteert de overstap als een reactie op de groeiende voorkeur voor digitale games. Voor consumenten betekent de aankondiging echter veel meer dan het verdwijnen van een plastic doosje en een schijfje.

Het wegvallen van fysieke games kan grote gevolgen hebben voor de prijs, keuzevrijheid en rechtspositie van PlayStation-gamers.

Onze actie tegen Sony

Stichting Massaschade & Consument is de collectieve actie Fair PlayStation gestart namens Nederlandse PlayStation-gamers.

De procedure draait om de vraag of Sony zijn machtspositie misbruikt door digitale aankopen uitsluitend binnen zijn eigen gesloten ecosysteem toe te staan en daardoor te hoge prijzen in rekening te brengen.

Nederlandse consumenten met een PlayStation 4 of PlayStation 5, een PlayStation Network-account en minimaal één aankoop in de PlayStation Store sinds 29 november 2013 kunnen zich bij de actie aansluiten.

De aankondiging over het stoppen met fysieke discs bevestigt voor ons dat gamers steeds afhankelijker worden van Sony. Juist daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk Nederlandse PlayStation-gamers zich uitspreken.

De tweedehandsmarkt verdwijnt

Een fysiek spel kan worden doorverkocht, uitgeleend of tweedehands aangeschaft. Gamers kunnen bovendien prijzen vergelijken tussen verschillende winkels en webshops.

Bij digitale PlayStation-games zijn die mogelijkheden er niet. Een digitale game kan niet worden doorverkocht en is voor gebruik verbonden aan het PlayStation-account van de koper.

Wanneer fysieke releases verdwijnen, verdwijnt daarom ook een belangrijk alternatief voor de PlayStation Store. Sony krijgt binnen zijn eigen ecosysteem nog meer controle over de verkoop, prijs en voorwaarden van nieuwe PlayStation-games.

De fysieke markt bood gamers tot nu toe nog een manier om spellen voor een concurrerende prijs te kopen. Het wegvallen van die markt zien wij als een oneerlijke beperking van de markt als geheel.

Geen concurrentie binnen het PlayStation-ecosysteem

PlayStation-gamers zijn voor digitale aankopen nu al afhankelijk van het verkoopsysteem van Sony. Op een PlayStation-console kunnen digitale games en aanvullende content alleen binnen het door Sony gecontroleerde ecosysteem worden aangeschaft.

Wij stellen dat Sony deze machtspositie gebruikt om de prijzen van digitale games kunstmatig hoog te houden. Consumenten kunnen niet overstappen naar een concurrerende digitale winkel op hun PlayStation.

Dat gebrek aan concurrentie staat centraal in onze collectieve actie Fair PlayStation. Namens Nederlandse PlayStation-gamers komen wij op voor eerlijke prijzen en een schadevergoeding voor de schade die gamers mogelijk hebben geleden door de zogenoemde Sony Tax.

De overstap naar volledig digitale releases onderstreept de noodzaak van die procedure. Als fysieke alternatieven verdwijnen, worden gamers nog afhankelijker van de prijzen en voorwaarden die Sony eenzijdig oplegt.

Je betaalt, maar bent niet werkelijk eigenaar

De discussie gaat niet alleen over prijzen. Ook de vraag wat consumenten daadwerkelijk kopen wordt steeds belangrijker.

Wie een fysieke game koopt, bezit een exemplaar dat in beginsel kan worden bewaard, uitgeleend of verkocht. Bij een digitale aankoop krijgt de consument meestal geen eigendom van het spel, maar een licentie om het te gebruiken.

Of dat juridisch toelaatbaar is, hangt mede af van de voorwaarden en van de manier waarop de aankoop aan consumenten wordt gepresenteerd. Consumenten moeten kunnen begrijpen wat zij kopen, welke rechten zij krijgen en onder welke omstandigheden toegang tot hun aankoop kan verdwijnen.

Dat dit risico niet alleen theoretisch is, blijkt uit een recente aankondiging van Sony. Britse PlayStation-gebruikers verliezen vanaf 1 september 2026 de toegang tot eerder gekochte films en series van StudioCanal, omdat een licentieovereenkomst afloopt. De content wordt uit hun digitale bibliotheek verwijderd.

Consumenten hebben voor deze content betaald, maar kunnen die straks niet meer bekijken. Dat roept een fundamentele vraag op: mag een technologiebedrijf na een digitale aankoop blijven bepalen hoelang een consument daarvan gebruik mag maken?

Prijs en eigendom hangen samen

Wat ons betreft kunnen prijs, eigendom en zeggenschap niet los van elkaar worden gezien.

Wanneer een consument na betaling geen echte zeggenschap heeft over een aankoop, niet kan overstappen naar een concurrerende winkel en zijn aankoop niet kan doorverkopen, is de vraag gerechtvaardigd of de betaalde prijs ooit eerlijk tot stand kan komen.

Een volledig digitaal en gesloten PlayStation-ecosysteem vergroot de macht van Sony. Gamers worden afhankelijk van één onderneming voor de prijs, toegang en gebruiksvoorwaarden van hun games.

Daarom delen wij de zorgen van consumenten en verkopers die de overstap naar digitale releases zien als een aantasting van de rechten van gamers.