25 juni, 2026

Op maandag 29 juni 2026 vindt de eerste zitting plaats voor de rechtbank Midden-Nederland in de collectieve rechtszaak van Stichting Massaschade & Consument tegen Sony. De stichting daagde het bedrijf vorig jaar juni voor de rechter namens ruim 1,7 miljoen Nederlandse PlayStation-spelers die jarenlang te veel betaalden voor digitale games en in-game content. Uit economisch onderzoek in opdracht van de stichting blijkt het te gaan om een schadebedrag dat kan oplopen tot meer dan 400 miljoen euro. 

Tijdens de zitting buigt de rechter zich over de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd is en of de stichting mag optreden namens de gedupeerde spelers. Wordt de stichting ontvankelijk verklaard, dan ligt de weg open naar de inhoudelijke behandeling van het machtsmisbruik dat de stichting Sony in de dagvaarding verwijt.

"Dat Sony de concurrentiestrijd in de consolemarkt wint is geen verwijt op zich” zegt Lucia Melcherts, voorzitter van Stichting Massaschade & Consument. “Het gaat erom dat Sony die machtspositie gebruikt om elke andere verkoper buiten te sluiten. Een digitale PlayStation-game kun je nergens anders kopen dan in de PlayStation Store. Externe druk op de prijs bestaat hier simpelweg niet. Wie eenmaal aan het digitale ecosysteem van Sony vastzit, is daarmee overgeleverd aan elke prijs en voorwaarde die Sony stelt, nu en in de toekomst.”

Van alle Nederlanders met een console in huis heeft meer dan 80 procent een PlayStation. Over elke verkoop in de PlayStation Store rekent Sony een commissie van 30 procent, die ontwikkelaars in hun prijzen doorberekenen. Omdat geen enkele andere winkel die prijzen kan onderbieden, betalen spelers voor een digitale game gemiddeld 47 procent meer dan voor dezelfde game op schijf. Ter vergelijking: op de boekenmarkt, waar wél concurrentie tussen digitale winkels bestaat, is een e-book gemiddeld bijna 40 procent goedkoper dan de papieren versie.

Vergelijkbare zaken in andere landen

De Nederlandse procedure tegen Sony staat niet op zichzelf. In het Verenigd Koninkrijk behandelde de rechtbank onlangs een vergelijkbare collectieve zaak namens ruim elf miljoen spelers, in een proces dat maar liefst tien weken duurde en ook de sterke machtspositie en hoge commissies van Sony aan de kaak stelde. Ook in Portugal en Australië zijn procedures tegen Sony gestart. De kernvraag is telkens of Sony als maker van de PlayStation andere game stores op de console mag blijven weigeren, Voor de allergrootste techbedrijven ter wereld heeft Europa die vraag deels beantwoord met de Digital Markets Act, die Apple en Google verplicht hun appwinkels open te stellen. Sony valt qua omvang net buiten die regels.

Melcherts: “Die geslotenheid is niet altijd zo geweest. In de jaren dat de PlayStation zijn positie verder uitbouwde, bracht Sony games juist breder uit, ook op de pc, waar spelers ze bij verschillende winkels konden kopen. Nu de markt in Sony's voordeel is verdeeld, keert het die koers weer om: recente berichten wijzen erop dat de grote PlayStation-titels voortaan alleen nog op de eigen console verschijnen. Met die geslotenheid groeit de ruimte om spelers eenzijdig prijzen en voorwaarden op te leggen.”

Sinds de stichting Sony in de zomer van 2025 dagvaardde, tekenen zich daar nieuwe voorbeelden van af. Enkele prijstrackers meldden dat Sony sinds eind vorig jaar met gepersonaliseerde prijzen experimenteert. Vooralsnog gaat het om kortingen, maar verschillende spelers krijgen voor dezelfde game wel een ander bedrag te zien. Webwinkels doen dat voortdurend, maar daar kan een speler de prijs naast die van een concurrent leggen. In de PlayStation Store bestaat die tweede prijs niet, en dus is er niets om mee te vergelijken, of om naar uit te wijken.

Vervolg na de zitting

Binnen enkele maanden na de zitting van 29 juni 2026, zal de rechtbank uitspraak doen over de ontvankelijkheid van de stichting. Daarna komt de rechtbank toe aan een inhoudelijke beoordeling van de vorderingen van de stichting. Wijst de rechter de vorderingen uiteindelijk toe, dan moet Sony de digitale PlayStation-markt openstellen voor andere aanbieders en de geleden schade vergoeden. Inmiddels hebben zich al ruim 26.000 spelers aangesloten. Iedere PlayStation-speler die sinds 29 november 2013 een aankoop in de PlayStation Store deed, kan zich kosteloos aanmelden via www.fairplaystation.nl.